Ödem Nedir, Vücutta Neden Ödem Oluşur, Ödem Nasıl Tedavi Edilir?

28.04.2022
51
Ödem Nedir, Vücutta Neden Ödem Oluşur, Ödem Nasıl Tedavi Edilir?

Ödem, dokularda aşırı sıvı birikmesinden kaynaklanan genellikle ayak, b

Ellerde, kollarda, ayaklarda ve bacaklarda şişlik ortaya çıkması ile karakterize bir sağlık sorunu olarak bilinmektedir. Küçük bir alanı veya tüm vücudu kolaylıkla etkileyebilir. Hamilelik, ilaçlar, enfeksiyonlar ve daha birçok tıbbi problem ödeme neden olabilmektedir.

Makalemizde Neler Öğreneceğiz?

  • Vücutta Ödem Neden Oluşur?
  • Ödem Belirtileri Nelerdir?
  • Ödemi Engellemek İçin Neler Yapılabilir?
  • Ödem Nasıl Atılır? Ödem Atmak İçin Neler Yapılabilir?
  • Bacaklarda Şişme (Ödem) Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?

Vücutta Ödem Neden Oluşur?

Vücudumuzda normal koşullar altında alınan sıvı miktarı ile atılan sıvı miktarı arasında bir denge vardır. Dolaşım sistemimiz kalpten aldığı sıvıyı kan damarları ile dokulara taşımaktadır. Dokuların ihtiyacı olan besin ögeleri ve oksijeni içeren bu sıvı, dokulara gelindiğinde kan damarlarından ilgili dokulara aktarılır, besin ögeleri kullanıldıktan sonra tekrar kan damarları aracılığıyla kalbe geri döner. İklimsel faktörler, hareketsizlik ve ilaç kullanımı gibi birçok durumlarda ise bu sıvıda dengesizlik yaşanır ve vücutta ödemler (sıvı tutulumu) oluşmaya başlar.

Hareketsizlik: Normalde bacak kasları koşarken veya yürürken kan damarlarını sıkıştırarak kanın akımını sağlar. Kaslar hareketsiz kaldığında kan venlerde toplanır ve sıvıyı dokulardan kan damarlarına aktarım zorlaşmaya başlar bu sayede sıvı dokularda birikerek ödem oluşur. Özellikle otobüs veya uçak yolculuğu gibi uzun süre hareketsiz kalınan durumlarda ayak bileği ve ayaklarda çok fazla sıvı tutulumu gözlenir.

Isı: Fazla ısı kan damarlarının genişlemesine neden olur ve sıvının dokulara geçişini kolaylaştırarak ödeme neden olur. Yüksek nem bu tabloyu daha da ağırlaştırır.

Lodos: Ruhsal ve bedensel açıdan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen ve uykusuzluk veya aşırı uyku hali, baş ve mide ağrısı, huzursuzluk, yorgunluk, iştahsızlık veya aşırı iştah gibi pek çok probleme neden olan lodos vücutta su toplanması ve şişkinliğe neden olan önemli bir faktörlerdendir.

İlaç kullanımı: Bazı ilaçlar (steroid, HRT, non-steroid anti-inflamatuvar ilaçlar, kan basıncı düzenleyici bazı ilaçlar gibi) kan damarlarından ayrılan sıvının hızının ayarlanmasını etkileyerek ödeme neden olmaktadırlar.

Tuzlu besin tüketimi: Vücut dokuları belli oranlarda tuza ihtiyaç duyar, ancak fazla tuz tüketildiğinde vücut bu tuzu yapısında suyu tutarak seyrelterek ödem oluşmasını sağlar.

Menstürasyon ve Hamilelik: Hormon seviyelerindeki değişim vücuda giren ve atılan sıvı dengesini etkileyerek sıvı tutulumuna neden olmaktadır.

Çeşitli hastalıklar: Kalp hastalığı, karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı, lenfödem ve tiroit gibi hastalık tablolarında, kan pıhtılaşmasında, enfeksiyon ve inflamasyonlarda ve tümör gibi durumlarda vücudun sıvı dengesi bozularak ödem oluşur.

Ödem Belirtileri Nelerdir?

  • Göz kapakları
  • Eller ve ayaklarda aşırı şişme
  • Bacaklarda Aşırı Terleme
  • Ağırlık Artışı
  • Yüksek Kan Basıncı
  • Nabızda artış en sık görülen belirtilerdir. 

Ödemin altında çok ciddi bir sağlık problemi yer alıyor olabilir, bu nedenle iyi gözlemlemek ve gerektiğinde mutlaka doktora başvurmak gerekmektedir.

Ödemi Engellemek İçin Neler Yapılabilir?

  • Yeterli miktarda su tüketilmelidir (35 ml/kg/gün)
  • Sodyum alımı azaltılmalıdır. Yüksek sodyum sıvı tutulumunu arttırır.
  • Tüketilen besinlere dikkat edilmelidir.
  • Karahindiba (dandelion), kabuklu armut, maydanoz, salatalık, elma, üzüm, kabak, portakal, tam tahıl ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, tarçın ve karanfille yapılmış çay, kiraz sapı, mısır püskülü, avokado yaprağından hazırlanmış karışım vücuttan sıvı atılımı sağlarken salamura ve turşu gibi tuzlu yiyecekler, alkol, kola, kafein, çikolata, şeker, soya sosu gibi besinler, aşırı protein ve süt ürünleri tüketimi, meyankökü içeren besinler vücudun sıvı tutulumunu arttıran besinlerdir.
  • Sağlıklı kilo diliminde yer almaya özen gösterilmelidir. Fazla kilo damarlar üzerinde ekstra basınç oluşmasına ve dolaşımın yavaşlamasına ve sonuçta vücuttaki sıvı dengesinin bozulmasına neden olur.
  • Egzersiz yapılmalıdır. Düzenli fiziksel aktivite dolaşım sistemi için uyarıcıdır ve sıvı dengesini düzenlemeye yardımcıdır.
  • Masaj vücudun ödeminin çözülmesine yardımcıdır.

Bacaklarda Şişme (Ödem) Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?

Bacaklarda şişme (ödem), kalp, böbrek ya da karaciğer rahatsızlıklarına da işaret edebilir. Bu nedenle mutlaka detaylı kan, idrar tahlilleri ve görüntüleme tetkikleri ile değerlendirilmeli ve böbrek, karaciğer hastalıkları ekarte edilmelidir.Kalp hastalığına bağlı ödemin nedeni kalbin kanı pompalama görevini tam olarak yerine getirememesidir. Pompalamanın yeterli olmamasına bağlı olarak sağ veya sol kalp yetmezliği gelişir. Kalp yetmezliği diye adlandırdığımız bu durumda ödem sıklıkla bacaklarda görülür ve nadiren yüz ve kolları tutar. Ancak ileri evre kalp yetmezliğine bağlı ödemde bacaklarla birlikte karın boşluğunda sıvı (asit) olabilir. · Bacaklarda ödem kalp hastalıklarından sıklıkla kalp yetmezliğinin habercisidir. Bazen kalp yetmezliği olan yatan hastalarda, kuyruk sokumu üstünde ödem görülebilir. By-pass ameliyatı sonrası da damar alınan bacakta ödem oluşabilir. İleri evre kalp yetmezliğinde ve kalp zarının sertleşip, kalbi sıkıştırması durumunda bacaklardaki ödeme karın boşluğunda sıvı birikmesi (asit) eşlik edebilir.

Tansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlarda (kalsiyum kanal blokerleri) ayak ve ayak bileğinde ödeme neden olabilirler. Bu durumda mutlaka doktorunuza başvurup durumu bildirmeniz gerekmektedir. · Böbrek rahatsızlıklarında bağlı ödemin nedeni idrarla protein kaçağının olmasıdır. Böbrek rahatsızlıklarına bağlı ödem hem bacaklarda hem de yüzde görülebilir. Böbrek rahatsızlığına bağlı bacaklardaki ödem bazen böbrek yetersizliğinin ilk bulgularından olabilir.· Öte yandan ileri evre karaciğer rahatsızlıklarına (siroza) bağlı ödemin sebebi kanda protein (albümin) miktarının azalmasıdır ve ödem hem bacaklarda hem de karında asit şekilde görülebilir.

Bacak şişmeleri tüm vücudu ilgilendiren hastalıklar sonucu oluşabildiği gibi, sadece o bacağa ait bir rahatsızlıkta da görülebilir. Bacak toplardamarlarındaki tıkanıklıklar ve veya yetersizliklerde her iki bacakta (diz ile ayak bileği arasında) şişliklerin nedeni olabilir. Bacaklarda toplardamarlardaki dolaşım bozukluğu sonucu gelişen varisler ya da şişmanlık ve sıkı korse kullanımı da bacaklarda ödeme neden olabilir.· Hamilelik döneminde de bacaklarda ödem yakından takip edilmelidir. Hamilelikte bacaklarda ödem idrarda protein kaçağının habercisi olabilir. Bu durumu mutlaka kadın doğum doktorunuza bildirmeniz gerekir. Hamilelikte bacakalrda ödem gebelik zehirlenmesi (pre-eklamsi/eklamsi) yönünden yakın takip edilmenizi gerektirebilir.· Guatr ve bazı metabolik hastalıklarda her iki bacakta simetrik ödem görülür.

Ödem Nasıl Atılır? Ödem Atmak İçin Neler Yapılabilir?

Vücutta veya daha sıklıkla ayaklar, bacaklarda görülen ödem (şişme) bazen hastalık ön belirtisi olabileceği gibi kimi zaman hareketsiz yaşam, uzun süre masa başı çalışması veya tam tersi uzun süre ayakta kalmak gibi hayat tarzına da bağlı olabilir. Ödem söktürücü önlemler ya da ödem attırıcı bitkisel çaylar vücuttan ödemin atılmasına yardımcı olabilir. Eğer ödem altta yatan kalp, böbrek hastalığı bir rahatsızlığa bağlıysa, doktor kontrolünde ve uygun dozda ödem söktürücü ilaçların (diüretikler) kullanılması gerekebilir.Evde kolay uygulanabilecek ödem söktürücü çözümleri aşağıda sıraladık:

  • Masa başı çalışanlar veya uzun oturmak zorunda olanların (otobüs seyahati gibi) basıncı düşük kompresyon çorapları giymesi, her saat başı 5 dakikalık bir yürüyüş yapması hem ödem oluşumunu geciktirir hem de oluşan sıvının bacak kaslarının hareketinin toplardamarların kan iletim hareketine yardımı ile ödemi çözer.
  • Eller ve kollarda görülen ödemde 30 dakikada bir kolları kafanızın üzerine kaldırmak yerçekimi desteği ile toplardamarlardaki kanın kalbe geri dönüş hızını artar.
  • Damar sağlığına olumlu etkileri nedeniyle antioksidan kullanın. Yaban mersini, üzüm çekirdeği ekstresi ideal antioksidanlardır.
  • Bitkisel çay tüketme alışkanlığı edinin. Maydanoz, rezene, hindiba, yeşil çay ve papatya çayı iyi ödem söktürücülerdir.
  • Yoğurt, nar, çiğ maydanoz ve salatalık ara öğünlerde tüketebilirsiniz. Bu sayede gün içinde vücutta biriken ödemin atılmasını sağlayabilirsiniz.
  • Lenfödem masajı (Lenf Drenaj Masajı) sayesinde dokulara kaçmış olan sıvıyı lenfatik kanallara sokabilirsiniz. Bu masajı öğrenerek bacak ve ayaklara düzenli uygulamanız ödem attırıcı etki gösterecektir.
  • Günlük diyetinize magnezyum eklemeniz takdirde dokularda sıvı birikme oranını azaltabildiğinizi göreceksiniz. Günlük doz için doktorunuza danışınız.

ÖNEMLİ!!!

“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”Ödem Nedir?

YAZAR BİLGİSİ
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.